Biblioteczka

Przenikanie składników kosmetyków przez skórę

Od wielu lat kosmetolodzy i farmaceuci pracują nad tym jak dostać się w najgłębsze warstwy skóry. Co sprawia, że składniki kosmetyków przenikają przez skórę i dlaczego dzieje się tak, że większość z nich nie przenika?

Skóra jest największym narządem naszego ciała i w związku z tym spełnia wiele różnych funkcji. Po pierwsze jest barierą, która oddziela nasz organizm od środowiska zewnętrznego i chroni nas przed jego szkodliwymi czynnikami, do których należą: czynniki biologiczne, chemiczne i fizyczne. Zabezpiecza nas także przed urazami mechanicznymi. Współdziała z układem odpornościowym chroniąc nasz organizm przed drobnoustrojami, ale równocześnie pozwala na przenikanie pewnych składników.

Substancje aktywne, a więc substancje, które wpływają na zjologię i funkcjonowanie naszej skóry, znajdujące się w kosmetykach muszą przejść długą drogę zanim dotrą w określone miejsce. Przenikanie to zachodzi w trzech krokach. Pierwszym jest adsorpcja, dzięki której substancja dociera do zewnętrznej warstwy naskórka czyli warstwy rogowej. Kolejnym etapem jest penetracja, czyli wnikanie substancji we wnętrze wnętrze skóry właściwej – działanie to zarezerwowane jest już dla preparatów leczniczych. Natomiast ostatnim procesem jest resorpcja, która oznacza że substancja dotarła do naczyń krwionośnych.

Istnieją trzy drogi przenikania przez skórę:

1. droga przezkomórkowa – tą drogą przechodzą niewielkie cząsteczki,

2. droga międzykomórkowa – przez cement międzykomórkowy, który jest spoiwem odpowiadającym za szczelność warstwy rogowej, a więc za stan całej skóry

3. przez przydatki skórne – pomimo wielu przeszkód, składniki mogą docierać tą drogą aż do warstwy siateczkowatej skóry właściwej. Tą drogą mogą wnikać substancje hydrofilowe

Wnikanie tych substancji może mieć dwie formy:
pielęgnacyjną/kosmetyczną, której zadaniem jest oddziaływanie w najpłytszych warstwach skóry właściwej i w naskórku.
leczniczą, której przeznaczeniem jest działanie w konkretnym miejscu lub przedostanie się do krwioobiegu.

Proces przenikania substancji aktywnych przez warstwy skóry zależy od kilku elementów:
• indywidualnych właściwości skóry,
• czynników środowiskowych,
• parametrów kosmetyków: między innymi bazy kosmetyku, obecności związków czynnych (ich ilość oraz stężenie), a także występowania promotorów.
 
Istnieje kilka czynników, które wpływają na przenikanie substancji przez skórę:

1. Właściwości substancji/składnika kosmetyku. Przenikają cząsteczki o wielkości 500-1000Da. Ich charakter powinien być lipofiolowy. Cząsteczki lipofilowe (są to cząsteczki, które rozpuszczają się w tłuszczach), mają powinowactwo do warstwy rogowej naskórka, dlatego też będą łatwiej przez nią przenikać.

2. Spłycenie warstwy rogowej naskórka, przed aplikacją kosmetyku. Można tu wykorzystać chemiczne, enzymatyczne lub mechaniczne złuszczanie w celu usunięcia martwych komórek. Do tego sposobu możemy zaliczyć zabiegi kosmetyczne: peeling kawitacyjny, złuszczanie za pomocą kwasów czy zabieg mikrodermabrazji.

3. Użycie promotorów przenikania. Promotory wchłaniania (przenikania) są to składniki kosmetyku zwiększające przenikanie substancji czynnych przez skórę. Takimi promotorami mogą być: alkohole (etanol), glikole (glikol propylenowy), amidy (mocznik), terpeny (mentol), nienasycone kwasy tłuszczowe, estry, kwas salicylowy. Specyficznym promotorem jest woda, ponieważ silnie nawadnia warstwę rogową, a co za tym idzie zwiększa jej przepuszczalność.

Przykładem promotora substancji aktywnych jest Dimethyl Isosorbide. Składnik ten wspomaga penetrację substancji w głąb skóry, dzięki czemu działają one skuteczniej. Zwiększa efektywność takich substancji jak alfa- i betahydroksykwasy, retinol, witaminy i wiele innych. Dzięki temu działanie tych związków jest silniejsze i jednocześnie bezpieczne, gdyż nie prowadzi do przenikanie ich do krwioobiegu.

Istotnym sposobem transportu substancji w głąb skóry jest zastosowanie liposomów. Są to zamknięte, kuliste pęcherzyki, które buduje podwójna warstwa lipidowa. Środek liposomu jest wodnisty i dzięki temu może on transportować substancje rozpuszczalne w wodzie, które w normalnych warunkach nie przenikają w głąb skóry. Natomiast zewnętrzna warstwa lipidowa może przenosić cząsteczki rozpuszczalne w tłuszczach. Liposom jest więc nośnikiem wielu substancji, co pozwala na wykorzystanie go w różnego rodzaju kosmetykach.